Bloog Wirtualna Polska
Jest 1 116 145 bloogów | losowy blog | inne blogi | zaloguj się | załóż bloga
Kanał ATOM Kanał RSS

Zdjęcia w galeriach.


CIEMIERNIK CZERWONAWY

niedziela, 15 listopada 2009 19:20

 

Ciemiernik czerwonawy, ciemiernik purpurowy (Helleborus purpurascens Waldst. & Kit.) - gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jaskrowatych. W Polsce dziko występuje tylko w Bieszczadach na kilku stanowiskach (m.in. Małe Jasło, Okrąglik, Rypi Wierch).

Rozmieszczenie geograficzne

W zasięgu ogólnym ciemiernik purpurowy uważany był, niezbyt precyzyjnie, za gatunek endemiczny dla Karpat lub Karpat Wschodnich[1][2]. Ściślej uznać go należy za subendemit dacki[3][4] z głównymi ośrodkami występowania w Karpatach Południowych i Wschodnich, Górach Bihorskich, na Wyżynie Transylwańskiej, Pogórzu Północno-Węgierskim oraz Podolu Zachodnim. Natomiast w Górach Dynarskich i na Bałkanach, skąd podawany jest przez różnych autorów[5][3][6][7], występują raczej zbliżone do niego morfologicznie gatunki sympatryczne jak np.: H. atrorubens (Góry Dynarskie), H. serbicus (Góry Wschodnioserbskie), H. odorus f. purpureiformis (Bałkany). Zgodne jest to z postulatem iż południowa granica zasięgu ciemiernika purpurowego przebiega w Karpatach Południowych[4]. Zagadnienie to wymaga jednak szczegółowych badań.

Charakterystyka

Helleborus purpurascens jest hemikryptofitem o budowie polikormonicznej, stąd w praktyce nie można ustalić granic pojedynczego osobnika (genety).

Łodyga
Gruba, wzniesiona, o wysokości 15-30 cm. Kłącze ma długowieczne, masywne - pojedyncza rameta (kępa) może osiągnąć średnicę kilkudziesięciu centymetrów. Część podziemna stanowi główną jego biomasę, wobec stosunkowo niewielkiego pędu generatywnego i liści odziomkowych. Pęd generatywny rozpoczyna wzrost wczesną wiosną bezpośrednio po ustąpieniu śniegu (marzec-kwiecień).
Liście
Liście odziomkowe długoogonkowe o blaszce dłoniasto złożonej generalnie z pięciu piłkowanych na krawędziach odcinków, ciemnozielone, o silnej, grubej nerwacji, nieco skórzaste lecz nie zimotrwałe, spodem na nerwach rzadko owłosione. Liście odziomkowe rozpoczynają wzrost mniej więcej w okresie zawiązywania się owoców (maj), a ich parametry: średnica blaszki liściowej, długość ogonka liściowego oraz kształt, zależą od wieku rośliny oraz warunków środowiskowych; w warunkach optymalnych najdłuższy segment osiąga długość 20-25 cm. Górne liście łodygowe są siedzące z reguły trójklapowe, czasami wtórnie powcinane, długości do 10 cm, choć bywają też zredukowane do jednocentymetrowego błoniastego rąbka.
Kwiaty
Od 1 do kilkunastu na łodydze, zwykle 2-5. Listki okwiatu z zewnątrz są podbarwione fioletowo, wewnątrz liliowosine, w wyższych położeniach górskich wyraźnie ciemniejsze niż w dolinach.. Okwiat 5-działkowy, liczne pręciki, słupków zwykle 5, słupkowie apokarpijne. Liczba kwiatów na pędzie oraz liczba słupków i miodników w słupkowiu zmienna osobniczo i populacyjnie, nawet w obrębie klasy wiekowej, czy też wielkościowej. Rozwijające się kwiaty zasadniczo są odporne na przymrozki, które wstrzymują jedynie ich wzrost, natomiast uszkodzenia może powodować marznący deszcz. Kwitnie od lutego do kwietnia.
Owoce, nasiona
Mieszki bez dzióbka z kilkunastoma czarnymi błyszczącymi nasionami, wysypującymi się pod koniec czerwca, nasiona bez elajosomów.
Biotop, wymagania
Spotykany jest zarówno na ubogich, płytkich glebach szkieletowych, jak i na głębokich, bogatych w próchnicę. Preferuje miejsca zasobniejsze w wilgoć, chociaż zdecydowanie unika miejsc silnie wilgotnych. Spotykany jest również na siedliskach ciepłych i nasłonecznionych, lecz tam zazwyczaj nie wytrzymuje konkurencji z roślinnością trawiastą. Występowanie ciemiernika w zbiorowiskach łąkowych związane jest zazwyczaj z umiarkowanym zaburzeniem (np. działalność kretów czy też gryzoni). Rośnie również na dawnych zrębach, gdzie jego trwanie wynika z dużej żywotności i długowieczności. Ciemiernik znosi ocienienie, lecz rosnąc na dnie lasu wykazuje oznaki obniżonej żywotności, słabo kwitnie i owocuje. W ogólnym zasięgu ciemiernik nie jest związany z jakimś określonym zespołem lub piętrem roślinnym. W górach występuje najczęściej w piętrze buczyny, zajmując raczej miejsca prześwietlone - stare osuwiska, skraje zabagnionych polanek, części przygrzbietowe. Spotykany jest też na połoninach, lecz tylko w sąsiedztwie lasu (w ekotonie). Nigdy nie występuje w lasach iglastych, co związane może być z niewystarczającą ilością światła docierającego do dna lasu, brakiem owadów zapylających lub/i znacznym przesuszeniem i zakwaszeniem ściółki, co uniemożliwia kiełkowanie nasion.
Roślina trująca
Ze względu na zawartość alkaloidów w większych ilościach ciemiernik jest toksyczny.

Ochrona

Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową. Na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006) jest umieszczona w grupie gatunków rzadkich, potencjalnie zagrożonych (kategoria zagrożenia R)[8]. W opracowaniu Polska Czerwona Księga Roślin nadano mu kategorię zagrożenia LR, czyli niższego ryzyka. Polskie populacje są pod stałą kontrolą.

Zastosowanie

Ze względu na zawartość alkaloidów (helleboryna i helleborydyna) wyciąg z kłączy był stosowany w medycynie pod nazwą „Rhizoma Hellebori" jako lek przeciwko pasożytom oraz lek nasercowy (działanie zbliżone do digitaliny).

Uwagi

W ogrodach często mylony z ciemiernikiem kaukaskim i ciemiernikiem rdzawoczerwonym oraz ich ozdobnymi hybrydami.

 

Bibliografia

  1. Bochenek, P. 1998. Obserwacje autekologiczne i populacyjne nad Helleborus purpurascens W. & K. (Ranunculaceae). Fragmenta Floristica et Geobotanica Series Polonica 6: xx-xx. Kraków. PL ISSN 1233-0132.
  2. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953. 
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Ciemiernik_czerwonawy"
Podziel się
oceń
0
0

komentarze (0) | dodaj komentarz

GOŹDZIK KARTUZEK

niedziela, 15 listopada 2009 19:15

Goździk kartuzek

 (Dianthus carthusianorum) - gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych. Występuje w Europie, oraz w Azji Mniejszej, głównie na obszarach o klimacie oceanicznym. W Polsce występuje głównie na niżu i rzadko w niższych położeniach górskich. Roślina dość pospolita w naturalnym środowisku, także roślina uprawna. Status gatunku we florze Polski: gatunek rodzimy lub zadomowiony.

Charakterystyka

Łodyga
Pojedyncza, wzniesiona, sztywna, o wysokości 15-70 cm. Jest naga i woskowana. Górą jest czterokanciasta i rzadko tylko rozgałęzia się. Z kłącza wyrasta zwykle kilka-kilkanaście łodyg. Czasami występują łodygi płone (bezkwiatowe).
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe. Liście równowąskie, o nasadach zrośniętych w długą pochwę (o długości trzykrotnie większej od szerokości liścia) obejmującą łodygę, końce zaostrzone. Mają szerokość 1,7-7mm.
Kwiaty
Zebrane na szczycie łodygi w luźną główkę. Są bezszypułkowe i mają jajowatego kształtu, brunatne i łuskowate przysadki, które zwężają się stopniowo w cienki ząbek sięgający połowy długości kielicha. Walcowaty, wielonerwowy kielich brudnopurpurowego koloru, górą ciemniejszy. 5 płatków korony koloru różowego lub czerwonego, na końcach rozszerzonych i ząbkowanych. Z wierzchu zwykle są kosmate, czasami nagie. 5 pręcików i jeden słupek z dwiema nitkowatymi szyjkami. Kwiaty przedprątne, zapylane przez motyle, kwitną od czerwca do września.
Owoc
Wydłużona torebka z licznymi okrągłymi i spłaszczonymi nasionami.
Korzeń
Tworzy silne i rozgałęzione kłącze.
Biotop, wymagania
Roślina światłolubna i ciepłolubna. Najczęściej występuje na podłożu wapiennym na suchych murawach, w świetlistych borach sosnowych, suchych łąkach, na piaskach. Zarasta także hałdy. Chamefit, gatunek charakterystyczny dla Cl. Festuco-Brometea, Ass. Sileno otitis-Festucetum.

Zmienność

Tworzy mieszańce z goździkiem kosmatym, goździkiem piaskowym goździkiem kropkowanym i goździkiem pysznym. Gatunek zmienny, występuje w licznych odmianach:

  • Dianthus carthunsianorum var. humilis Griess. - odm. karłowata, zaledwie 5-6 cm wysokości, o 1-2 kwiatach. Występuje głównie na glebach galmanowych.
  • Dianthus carthunsianorum var. polonicus (Zapał.) Kulcz. -
  • Dianthus carthunsianorum var. commutatus (Zapał.) -
  • Dianthus carthunsianorum var. pratensis Neilr.
  • Dianthus carthunsianorum var. validus Zapał.

Ochrona

W Polsce podlega ochronie częściowej. Proponowany do objęcia ochroną całkowitą.

Zastosowanie

  • Roślina uprawna: uprawiany jako roślina ozdobna, szczególnie na rabatach, oraz na kwiat cięty.
    • Sposób uprawy: wymaga słonecznego stanowiska, najlepiej sadzić go na glebach gliniasto-piaszczystych o umiarkowanej wilgotności. Można go uprawiać z nasion, lub z sadzonek.

Bibliografia

  1. Činčura František, Viera Feráková, Májovský Jozef, Šomšák Ladislav, Záborský Ján, Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Pospolite rośliny środkowej Europy. PWRiL, Warszawa, 1990. ISBN 83-09-01473-2
  2. Matuszkiewicz Władysław. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  3. Rostafiński Józef, Seidl Olga. Przewodnik do oznaczania roślin. PWRiL, Warszawa, 1973.
  4. Rutkowski Lucjan. Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8
  5. Szafer Władysław, Kulczyński Stanisław, Pawłowski Bogumił. Rośliny polskie. PWN, Warszawa, 1953.
  6. Szkółka bylin Dobre Pole
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Go%C5%BAdzik_kartuzek"
Podziel się
oceń
0
0

komentarze (1) | dodaj komentarz

OLSZA ZIELONA

wtorek, 03 listopada 2009 16:28

Olsza zielona, kosa olcha (Alnus viridis (Chaix) DC. in Lam. & DC.) - gatunek krzewu należący do rodziny brzozowatych. Występuje w Ameryce Północnej, w Europie i w Azji (m. in. na Syberii i na Kamczatce), sięgając na północ aż do 70 stopnia szer. geogr. W Polsce na naturalnych stanowiskach występuje wyłącznie w Bieszczadach, wysoko w górach.

Charakterystyka

Pokrój
Bardzo rozłożysty krzew (rzadko małe drzewko), o gęstych pędach. Osiąga wysokość przeważnie do 2 m, w dobrych warunkach nawet do 4 m.
Łodyga
Tworzy liczne pędy wygięte na kształt kosy. Roczne pędy o oliwkowozielonym lub czerwonobrunatnym kolorze są nieco spłaszczone i lekko filcowato owłosione.
Pąki
Odstające stożkowate, okryte 4-6 purpurowobrunatnymi lub zielonawymi, orzęsionymi łuskami, czasami nieco lepkie.
Liście
Jajowate lub eliptyczne, o długości 3-6 cm, zaostrzone, brzegi podwójnie piłkowane. Nerwy wyraźnie widoczne, w liczbie 5-10 par, w kątach nieco owłosione.
Kwiat
Roślina jednopienna, o oddzielnych kwiatostanach męskich i żeńskich występujących na tej samej roślinie. Już przed zimą na gałązkach występują kwiatostany męskie i żeńskie, które zakwitną dopiero na wiosnę. Zakwitają równocześnie z rozwojem liści (kwiecień-maj) i są wiatropylne.
Owoc
Kuliste lub jajowate owocostany, silnie zdrewniałe, przypominające wyglądem szyszki, zawierające oskrzydlone orzeszki. Długo utrzymują się na roślinie.
Biotop, wymagania
W Polsce jest gatunkiem wysokogórskim. W Bieszczadach występuje ponad górną granicą bukowych lasów, zarastając połoniny, na których zaprzestano wypasu bydła, a także opuszczone pola uprawne. Najniższe jej stanowisko znajduje się w Orelcu (464 m n.p.m.). Szczególnie obficie rośnie wzdłuż potoków. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Pulmonario-Alnetum viridis[1]

Ciekawostki

  • Można ją spotkać w Tatrach, gdzie została nasadzona. Spełnia tam podobną rolę, jak kosówka - zapobiega erozji i utrwala zbocza.
  • Jest jednym z nielicznych u nas gatunków roślin, który zwiększa swój zasięg schodząc z wysokich gór w dół.
  • Jej pyłek, podobnie, jak pozostałych gatunków olchy powoduje u ludzi uczulonych alergię.

Bibliografia

  1. W. Kulesza: Klucz do oznaczania drzew i krzewów. Warszawa: PWRiL, 1955. 
  2. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953. 

Podziel się
oceń
0
0

komentarze (1) | dodaj komentarz

TOCJA ALPEJSKA

wtorek, 03 listopada 2009 16:26
Tocja alpejska (Tozzia alpina) - gatunek byliny należący do monotypowego rodzaju tocja. Występuje w górach Europy, głównie w Alpach. W Polsce występuje tylko jej podgatunek T. alpina subsp. carpatica. Jest rośliną rzadką. Występuje na pojedynczych tylko stanowiskach w Beskidzie Śląskim, Żywieckim, w Bieszczadach i na Babiej Górze. Wbrew swojej nazwie "alpejska", nie występuje w Tatrach.

Morfologia

Łodyga, kłącze 
Wyprostowana, soczysta, naga, lub owłosiona tylko na samych krawędziach. Jest rozgałęziona, czterokanciasta i ma wysokość przeważnie 10-40 (50) cm. Kłącze okryte grubymi i mięsistymi łuskami, swoim wyglądem przypominające cebulę.
Liście
Ulistnienie nakrzyżległe. Liście jajowate, nagie, o zaokrąglonej nasadzie, siedzące. Dolne są całobrzegie, wyższe grubo piłkowane. Przysadki podobne do liści.
Kwiaty
Żółte, drobne, grzbieciste. Wyrastają pojedynczo w kątach liści. Składają się z rurkowatego 4-5 zębnego kielicha, 4 dwusilnych pręcików wystających z rurki korony, słupka i dwuwargowej korony. Górna warga korony jest 2-łatkowa, prawie płaska i nakrapiana czerwono, dolna 3-łatkowa. Pylniki zakończone ostrym dzióbkiem.
Owoc
Jednokomorowa, kulista torebka otoczona kielichem i zawierająca tylko 1-2 brązowawe, eliptycznojajowate nasiona.

Systematyka i zmienność

Pozycja w systemie Reveala
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamianae Takht., rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), rodzina zarazowate (Orobanchaceae Vent.), plemię Tozzieae (Rchb.) Caruel in Parl.,, rodzaj tocja (Tozzia L.) zawierający jeden tylko gatunek - tocja alpejska (Tozzia alpina L.)[1]
Zmienność
Występujący u nas podgatunek Tozzia alpina L. subsp. carpatica (Woł.) Pawł. & Jasiewicz różni się od gatunku typowego mniejszymi kwiatami (korona 4-6 mm długości, pylniki ok. 0,5 mm długości). Ponadto pylniki mają do dwóch razy większą długość od szerokości, a ich ostry dzióbek jest ok. 3 razy krótszy od pylnika.

Biologia

Młoda roślina jest w pierwszych etapach swojego cyklu życiowego pasożytem roślin, później staje się półpasożytem. Od innych roślin za pomocą ssawek pobiera wodę i sole mineralne. Roślina miododajna, kwitnie od czerwca do sierpnia, zapylana jest przez drobne muchówki z rodziny bzygowatych. Nasiona kiełkują od razu, bez okresu spoczynkowego.

Ekologia

Siedlisko: źródliska, wilgotne lasy, zwykle w zacienionych miejscach. Występuje najczęściej w reglu górnym, rzadko w piętrze kosówki. Hemikryptofit. Populacje liczą od kilkudziesięciu do ponad 100 osobników.

Zagrożenia i ochrona

Roślina objęta jest w Polsce od 2004 r. ścisłą ochroną gatunkową. Występuje głównie na obszarach chronionych; w Babiogórskim i Bieszczadzkim Parku Narodowym, Żywieckim Parku Krajobrazowym i rezerwacie przyrody pod Rysianką, stąd też wystarczającą formą jej ochrony jest ochrona bierna. Zagrożone mogą być tylko lokalne stanowiska tej rośliny w nadpotokowych olszynkach poza obszarami chronionymi. Gatunek nie został uwzględniony w Czerwonej liście roślin i grzybów Polski.

Bibliografia

  1. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953. 
  2. Natura 2000 - tocja alpejska. [dostęp 18 luty 2008 r.].
  3. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2

Podziel się
oceń
0
0

komentarze (0) | dodaj komentarz

FIOŁEK DACKI

wtorek, 03 listopada 2009 16:23

Fiołek dacki (Viola dacica) - gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny fiołkowatych. W Polsce roślina rzadka. Występuje jedynie na połoninach Bieszczadów.

Charakterystyka

Łodyga
Prosta, osiąga wysokość 10-20 cm, naga lub prawie naga.
Liście
Eliptyczne, całobrzegie, unerwienie łukowate. Nasada zwężająca się w ogonek. Szerokie przylistki dłoniasto wcinane do 2/3, łatka szczytowa wyraźnie większa od łatek bocznych.
Kwiaty
Fioletowe, w okolicach dna kwiatowego, białe do żółtego z brunatnymi żyłkami, długości 20-25 mm. Ostroga o długości tej samej co przedłużenie działek, lub nieco krótsza. Kwiaty wyrastają po dwa w kątach liści. Kwitnie od kwietnia do maja.
Biotop
Połoniny. Gatunek cieniolubny.

Podziel się
oceń
0
0

komentarze (0) | dodaj komentarz

Zdjęcia w galeriach.


czwartek, 18 września 2014

Licznik odwiedzin:  4 412  

Kalendarz

« wrzesień »
pn wt śr cz pt sb nd
01020304050607
08091011121314
15161718192021
22232425262728
2930     

Archiwum

O moim bloogu

Tu znajdziecie pare informacji na temat Bieszczadzkiego Parku Narodowego

Głosuj na bloog






zobacz wyniki

Wyszukaj

Wpisz szukaną frazę i kliknij Szukaj:

Subskrypcja

Wpisz swój adres e-mail aby otrzymywać info o nowym wpisie:

Statystyki

Odwiedziny: 4412

Lubię to

Więcej w serwisach WP

Bloog.pl

Bloog.pl